manh nhân mạc tượng

 盲人摸象 [máng rén mō xiàng] 

盲 manh = mù; 人 nhân = người; 摸 mạc = sờ; 象 tượng = voi. 

盲人摸象 = người mù sờ voi, hay như ta thường nói: thầy bói sờ voi. Chuyện ngụ ngôn Người mù sờ voi chắc nhiều người cũng đã nghe, có nguồn gốc từ Ấn, kinh Phật (Trường A Hàm) cũng có kể lại. Rằng có đám người mù tò mò, được ông quản tượng thương tình cho sờ voi, xong cãi nhau người bảo voi giống cái này người bảo voi giống cái kia. Mỗi người tùy theo vị trí của mình chỉ biết được những phần khác nhau của voi. 

Rất nhiều chuyện trên đời đều là thế, mỗi người chỉ biết một khía cạnh, nên cần tỉnh táo để lắng nghe, học hỏi. Nếu không tự biết mình, tự cho mình là "duy nhất đúng", rồi lại cãi nhau đến sứt đầu mẻ trán (như theo Nguyễn Văn Ngọc kể trong Truyện cổ nước Nam) thì chỉ khiến làm trò cười cho người hiểu biết.

HỌC CHỮ

亡 vong [wāng] = mất, chết. Cũng viết 亾 : hình người trốn sau bức tường. 

目 mục [mù] = con mắt. Hình con mắt. Mục kích = chính mắt thấy. Mục đích = cái đích nhắm tới. Thư mục = bảng kê tên sách. Mục lục = bảng ghi các chương (tiết ..) có trong sách. Đề mục = đầu đề.

盲 manh [máng] = mù. Chữ hội ý: Vong 亡 không + mục 目 mắt. 盲人 người mù. 

手 thủ = tay. Hình bàn tay với các ngón tay. Khi tham gia tạo từ, 手 còn viết là 扌

日 nhật = mặt trời. Vẽ (tượng hình) ông mặt trời. Nghĩa mở rộng: ngày. 日日 ngày ngày. 一日 một ngày.

莫 mạc. Hình mặt trời 日 đã khuất sau đám lá ( viết thành 艹 và 大) Nghĩa gốc là chiều tối, về sau bị mượn (giả tá) làm phó từ, có nghĩa là đừng, chớ. Nghĩa gốc chiều tối thì thêm chữ nhật 日 đặt chữ mới: 暮 mộ

摸 mạc [mō] = sờ mó. Chữ hình thanh: thủ 手 tay chỉ ý nghĩa + mạc 莫 (chớ) chỉ âm đọc. 

象 tượng [xiàng] = con voi. Vẽ hình con voi (chữ tượng hình). 

*

Chữ 象 tượng. Từ trái qua: giáp cốt văn, Kim văn, Đại triện, Lệ thư. (Hình trên mạng)





Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Bài đọc thêm. Thuyết Văn Giải Tự

Thuyết Văn Giải Tự, thường được gọi tắt là Thuyết Văn (Shuowen) là cuốn tự điển chữ Hán ra đời vào đầu thế kỉ thứ 2 do Hứa Thận (khoảng 58 - 148) một học giả thời Đông Hán biên soạn. Sách gồm hơn một trăm ngàn chữ, chia thành 15 chương, trong đó 14 chương đầu dành cho từ điển với hơn 9 ngàn mục từ. Chương cuối gồm Lời cuối sách và Bảng liệt kê các bộ thủ chữ Hán. Thuyết Văn không phải là một cuốn từ điển như thường thấy. Nó không cho nghĩa thông dụng của từ, nghĩa nó cho, trong một số trường hợp, thậm chí đã không còn được dùng. Ví dụ chữ bát 八 được cho nghĩa là 別也 biệt dã ( = chia, tách ra). Nghĩa này dựa trên hình chữ, là tượng hình hai người quay lưng lại với nhau. Có thể nói đây là nghĩa gốc của chữ bát 八, nhưng từ xa xưa bát 八 đã được mượn dùng (giả tá) để chỉ số 8; nghĩa "chia, tách" chỉ tồn tại, là nghĩa góp vào, khi nó làm thành phần cấu tạo của một chữ khác. Thuyết Văn là một cuốn từ điển từ nguyên, căn cứ trên triện thư của một chữ mà chỉ ra cấu tạo của nó, từ...
Read more

Bài 4 Quy tắc bút thuận

Chữ Hán mà ta thấy ngày nay là kết quả của một quá trình biến đổi mấy ngàn năm, từ những nét vẽ nguệch ngoạc tùy tiện bằng vật nhọn khắc trên xương thú mai rùa dần được chuẩn hóa thành một số nét cơ bản, viết có thứ tự trước sau, theo những quy tắc nhất quán gọi là quy tắc bút thuận. 1. Nét cơ bản . Chữ Hán có 7 nét cơ bản và các biến dạng của chúng. Cũng có tác giả cho số nét cơ bản nhiều hoặc ít hơn, hoặc gọi tên các nét cơ bản khác nhau; không sao cả, cũng chỉ là các nét ấy thôi, người xếp vào cơ bản, người coi là biến dạng. Vấn đề của ta là phải tập viết chúng sao cho trước đúng, sau đẹp. Các bạn có thể theo dõi clip sau, để được hướng dẫn viết các nét cơ bản: https://youtu.be/vB09yyTAQxU Tập viết các nét cơ bản đúng, đẹp là bước đầu để viết chữ Hán đẹp. 2. Quy tắc bút thuận là các quy tắc viết thứ tự các nét chữ Hán sao cho thuận bút, thuận tay. Theo đó: 1) [viết nét] trên trước [viết nét] dưới sau . Ví dụ: nhị 二 , tam 三 , bộ đầu 亠 , bộ hán 厂 , bộ nghiễm广, bộ phương 匚 ...
Read more

hữu dũng vô mưu

Image
 有勇無謀   [yǒu yǒng wú móu] Giản thể: 有勇无谋 有 hữu = có; 勇 dũng = dũng khí, can đảm; 無 vô = không; 謀 mưu = kế hoạch, sách lược. 有勇無謀 = có khỏe mà không có mưu; có sức mà không có trí, làm việc ỷ mạnh không tính toán dự trù kế hoạch trước. HỌC CHỮ 又 hựu = tay. Hình bàn tay. 肉 nhục = thịt. Hình miếng thịt sườn. Khi kết hợp với chữ khác để tạo chữ còn viết ⺼ 有 hữu [yǒu] = có. Hình bàn tay 𠂇 (tức 又) cầm miếng thịt ⺼, ý là có (thịt).  甬 dũng [yǒng] = cái chuông lớn. Hình cái chuông lớn, trên có cái núm để treo.  力 lực [li] = sức lực. Hình cái cày, vốn có nghĩa là cày, xới đất. cày thì cần sức, nên mượn chỉ sức lực. Ở đạng chữ khải, hình chữ trông giống cánh tay đang gồng lấy sức. Học lực = sức học. Thể lực = sức mạnh cơ thể. Binh lực = sức mạnh quân đội. 勇 dũng [yǒng] = mạnh, quả cảm, có đảm lượng. Lực 力 sức chỉ ý nghĩa + dũng 甬 (chuông) chỉ âm đọc.  Cũng viết 勈 hoặc 恿 (bộ tâm). Câu đố chữ xưa: Khen cho thằng nhỏ có tài, Đầu đội cái mão đứng hoài trăm ...
Read more